Fokker Services uit Hoofddorp heeft een oplossing gevonden voor het verstoren van vliegverkeer door zogeheten GPS-spoofing, waarbij satellietsignalen verstoord worden.
Twee jaar lang werd er door het bedrijf uit Hoofddorp, dat onderhoudswerkzaamheden uitvoert en vliegtuigen modificeert, aan een oplossing voor het verstoren van GPS-signalen, dat ’spoofing’ of jamming’ wordt genoemd. Deze week werd hun product op de luchtvaartshow in Dubai gepresenteerd.
„Door alle geopolitieke spanningen gebeurt spoofing steeds vaker. Vooral luchtverkeer in het Midden-Oosten, Oost-Europa en Azië heeft er veel last van. Veel luchtvaartmaatschappijen worstelen ermee”, zegt directeur Roland van Dijk van Fokker Services in een toelichting tegen De Telegraaf. De markt is in potentie enorm, want dagelijks vliegen er duizenden toestellen op deze routes.
Het gaat bij spoofing om een signaal van de satellietnavigatie dat actief omgebogen wordt vanaf de grond. Vaak is het doel om vijandelijke drones en raketten te verstoren, maar ook verkeersvliegtuigen kunnen van hun koers afraken. De piloot ziet bij verstoring bijvoorbeeld ineens een andere omgeving op zijn scherm. Een Franse piloot bijvoorbeeld steeg op in Istanboel en zat volgens zijn navigatie opeens boven de Alpen. Ook gevechtspiloten kunnen er last van hebben.
Fokker Services ontwikkelde een kastje dat de luchtvaartmaatschappijen zelf in hun toestellen kunnen monteren met een andere antenne. Nadat een collega van Van Dijk een filmpje had laten zien wat voor gevolgen spoofing heeft, besloot men op zoek te gaan naar een oplossing.
„Dat kastje met die antenne filtert de onjuiste signalen die de piloten hinderen eruit. Piloten kunnen natuurlijk ook op radiobakens vliegen, maar andere systemen in het vliegtuig zijn weer afhankelijk van hoe de vliegsoftware werkt. Dit is een relatief makkelijke oplossing”, zegt Van Dijk. Wereldwijd zijn fabrikanten van vliegsoftware en bijvoorbeeld luchtvaartkoepel IATA bezig met het probleem. Fokker Services snijdt met de ’uitvinding’ de pas af van grote softwarefabrikanten als Honeywell, aldus Van Dijk.
Eerder dit jaar sloeg de ICAO, de internationale organisatie voor de burgerluchtvaart alarm, samen met de mondiale luchtvaartkoepel IATA. Het aantal meldingen is tussen 2021 en 2024 met 220 procent gestegen. Er wordt vanuit de internationale organisaties naast technische oplossingen ook aangedrongen op betere signalering door de luchtverkeersleiding en samenwerking met de militairen. Ook moeten meldingen worden meegenomen in de waarschuwingen voor piloten, de zogeheten NOTAM’s, aldus de IATA.
Volgens de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers wordt er met man en macht gewerkt aan oplossingen tegen spoofing, maar kan het nog niet reageren op de presentatie van Fokker. „Wij volgen alle ontwikkelingen op de voet. Veiligheid van passagiers staat altijd voorop”, zegt een woordvoerder. Eerder dit jaar was president Ruud Stegers van de VNV nog met een paar honderd reizigers onderweg naar Helsinki, toen zijn GPS-systeem werd verstoord. „Je bent dan nergens, want je weet niet waar je bent.”