Sinds 28 februari, toen de bombardementen op Iran begonnen, zendt een onbekende kortegolfzender een mysterieuze boodschap uit in het Farsi, de officiële taal van het land.
De uitzending begint telkens met een oproep: “Aandacht!”, gevolgd door een reeks ogenschijnlijk willekeurige cijfers. Iedereen met een kortegolfradio kan het signaal opvangen, maar wie erachter zit, blijft vooralsnog een raadsel.
“Aandacht! Aandacht! Aandacht! Zes… vier… nul… negen… drie… negen…”
Op 28 februari wordt de boodschap voor het eerst uitgezonden op 7910 kHz, een frequentie in het kortegolf-radiobereik. De vrijwel willekeurige reeks cijfers wordt onder meer gehoord in Italië, Cyprus en zelfs tot aan de westkust van de Verenigde Staten.
De boodschap wordt uitgezonden vanuit een cijferstation, een klassiek radiocommunicatiesysteem dat al tijdens de Koude Oorlog gebruikt wordt om gecodeerde boodschappen te sturen. Toch hoor je ze niet zo vaak meer.
Toen veiligheidsdiensten zoals de CIA of de KGB vroeger wilden communiceren met hun undercoveragenten, waren zulke boodschappen een gemakkelijke en veilige manier om hen te bereiken over de hele wereld.
Vooraf spreken zender en ontvanger vaak een vast moment af, bijvoorbeeld elke ochtend om 8 uur. Als de ontvanger zijn radio aanzet op een specifieke frequentie, schrijft die alle nummers op. Iedereen kan de transmissie horen, maar enkel de ontvanger heeft de codeersleutel die de schijnbaar willekeurige reeks aan nummers kan omzetten naar een betekenisvolle boodschap.
Omdat je met kortegolfsignalen over enorme afstanden kan communiceren, was het een populaire communicatiemanier tijdens de Koude Oorlog. Vanuit Rusland kon je erg eenvoudig spionnen in de Verenigde Staten bereiken. De vraag is: waarom duikt het signaal nu plots opnieuw op? En wie zendt het uit?
Het exacte antwoord moeten we je schuldig blijven, maar er bestaan wel een heleboel theorieën.
Het voornaamste probleem is dat analisten niet helemaal zeker zijn waar het signaal precies vandaan komt. Er werden verschillende metingen gedaan, en sommige wijzen in de richting van West-Europa, andere dan weer richting de Middellandse Zee en het Midden-Oosten.
Zou het signaal uit Iran zelf kunnen komen? Ja, al lijkt dat wel een eerder onwaarschijnlijk scenario.
Al jaren zet de Iraanse overheid buitenlandse agenten, al dan niet undercover, in om te proberen overheidsmedewerkers, activisten of journalisten te ontvoeren of zelfs te doden. Dat blijkt onder meer uit officiële aanklachten van de Amerikaanse justitie.
In de afgelopen 8 jaar zouden Iraanse agenten – sommigen huurlingen die online werden gerekruteerd -onder andere geprobeerd hebben om de voormalige Nationaal Veiligheidsadviseur John Bolton in Washington te vermoorden, een bomaanslag op een politieke bijeenkomst bij Parijs te plegen, een Iraans-Amerikaanse journaliste in New York te ontvoeren en Israëlische zakenmensen in Colombia en Cyprus te doden.
Begin maart werd in New York nog een Pakistaanse man schuldig bevonden aan een samenzwering met Iran om president Trump en andere publieke functionarissen te vermoorden.
Het zou volgens analisten dus best kunnen dat Iran een soort ‘noodboodschap’ uitstuurt naar zijn agenten over de hele wereld. Omdat het land het moet opnemen tegen een technologisch superieure tegenstander (Israël en de VS), kan het best zijn dat het teruggrijpt naar de oude, maar bewezen strategieën, klinkt het.
Toch beginnen luisteraars nu te twijfelen. Het signaal lijkt af en toe geblokkeerd te worden, en de storing lijkt erg op de jammers die Iran gebruikt tegen andere radio’s. Dat betekent mogelijk dat Iran zelf probeert het binnenkomende signaal te blokkeren, en niet andersom. En dus zijn er nog enkele andere opties.
Een andere optie is dat buitenlandse veiligheidsdiensten proberen hun agenten in Iran te bereiken. Omdat de Iraanse overheid het internet regelmatig platlegt om te vermijden dat Iraanse burgers met de buitenwereld kunnen communiceren, zou het best kunnen dat landen als de Verenigde Staten en Israël teruggrijpen naar deze klassieke methode om contact te houden met hun agenten in Iran.
Sommige waarnemers suggereren dat het signaal niet bedoeld is om een echte agent te bereiken, maar eerder een psychologische operatie (psy‑ops) kan zijn. Zulke operaties zijn bedoeld om verwarring te zaaien, onzekerheid te creëren of tegenstanders te misleiden over de aanwezigheid van infiltranten of netwerken.
Er is ook speculatie dat de zender kan komen van groepen die tegen de Iraanse regering zijn, zoals ballingschapsgroepen of inlichtingennetwerken van oppositiekrachten die steun ontvangen van buitenlandse diensten. Dit soort radiostations zijn historisch gebruikt door verzets‑ of exiliegroepen om communicatie te onderhouden.
Wie precies achter de geheimzinnige boodschap zit, en wat die betekent, weten we niet en zullen we misschien nooit weten. Toch toont het wel aan dat oude spionagetechnieken terug zijn van (misschien nooit echt) weggeweest. In een tijdperk van drones en cyberoorlog zijn oude methodes, zoals de cijferstations, nog steeds even effectief als ze vroeger waren.