Oekraïne valt Russische grondstations aan

Groter schoteltjeAfgelopen week waren er dicht bij Moskou twee succesvolle aanvallen tegen Russische ruimtevaartcentra in Doebna en Vladimir, en er is meer op komst.

 

Het ruimtevaart- en communicatiecentrum in Doebna, zo’n 500 kilometer van de Oekraïense grens, is Ruslands grootste satelliet-communicatiecentrum. Het centrum geldt als een zogenoemd ’dual use’-faciliteit en voert dus zowel civiele als militaire taken uit. Het speelt een grote rol in het Russische radio- en tv-netwerk, maar is ook verantwoordelijk voor een deel van de geheime militaire en regeringscommunicatie.

Het centrum is bovendien volledig geïntegreerd in de Russische militaire machinerie en wordt gebruikt bij het vergaren van militaire informatie, satellietverkenningen, de coördinatie van Russische troepenbewegingen en ondersteuning van de Russische luchtmacht en vloot. In Doebna staan meer dan twintig antennes en satellietschotels van verschillende groottes, waarvan de MARK IV-schotel met een diameter 32 meter de grootste is. Het is deze schotel die bij de Oekraïense aanvallen zwaar beschadigd werd.

Het Vladimir Ruimte Communicatie Centrum, dat eerder deze maand werd aangevallen, speelt een grote rol bij het aansturen van een van de belangrijkste Russische satellietnetwerken, de Express geostationaire satellieten. Die zorgen voor de veilige mobiele communicatie voor de hoogste Russische regerings- en militaire kringen, inclusief die van Vladimir Poetin zelf. Bij de Oekraïense aanval werd de belangrijkste antenne van het centrum, een schotel met een diameter van 25 meter, zwaar beschadigd. Ook werden twee gebouwen met technische installaties getroffen.

Moskou heeft nog andere belangrijke ruimtevaartcentra. Het Titov Centrum in Krasnoznamensk, op zo’n veertig kilometer van Moskou, is daarvan de belangrijkste. In Titov wordt tachtig procent van de Russische satellieten aangestuurd, waaronder de militaire spionagesatellieten en het gps-netwerk. Dus waarom viel Oekraïne Doebna en Vladimir aan, en niet Titov?

Ten eerste omdat Titov, voor een groot deel diep ondergronds, in de binnenste ring van de militaire verdediging van Moskou ligt. Het complex wordt bovendien beschermd door het neusje van de zalm van de Russische luchtverdediging. De Oekraïense drones hebben met hun springkop van maximaal 50 kilo te weinig slagkracht om de zwaar versterkte betonnen bunkers van Titov uit te schakelen. De drones konden wel zware schade aanrichten op de bovengrondse schotelantennes en gebouwen in Doebna en Vladimir.

Een andere belangrijke reden om Titov ongemoeid te laten is dat het complex een grote rol in het Russische ’early warning’-systeem speelt, dat vroegtijdig moet waarschuwen voor een kernaanval. De Russische militaire doctrine schrijft voor dat iedere aanval die dat systeem bedreigt, beantwoord kan worden met kernwapens. De westelijke bondgenoten zouden er om die reden bij Oekraïne op aangedrongen hebben Titov ongemoeid te laten.

Alles bij elkaar zitten de Russen nu in een moeilijk parket. Oekraïne kan het ’brein’ van de Russische militaire ruimtevaart in Titov weliswaar niet aanvallen, maar kan de vele vertakkingen van het ’zenuwstelsel’, zoals Doebna en Vladimir, wel aanpakken. Daarmee brengen ze Moskou toch in grote problemen. Militaire commando- en spionagecentra krijgen te maken met verstoringen en vertragingen in de communicatie, andere centra kunnen overbelast raken. Westerse apparatuur die bij de aanvallen verloren gaat, is moeilijk te vervangen. Bovendien heeft Oekraïne, omdat Rusland veel luchtverdediging teruggetrokken heeft rond Moskou, vrij spel in grote delen van Rusland om andere ruimtevaartcentra aan te vallen.

Daarbij komt dat Rusland toch al grote problemen heeft met de militaire communicatie en navigatie. Het liftte jaren illegaal mee op de Starlink-systemen van Elon Musk, maar daar werd begin dit jaar een einde aan gemaakt, terwijl Oekraïne nog volop gebruik kan maken van het systeem. Russische pogingen om een eigen Starlink van de grond te krijgen hebben nog weinig zoden aan de dijk gezet. De Russen hebben nu zestien satellieten gelanceerd, maar om enigszins in de buurt te komen van Starlink zijn er minstens 250 nodig.